Ders Tanımları


ECONOMICS OF COMPETITION (3 Kredi)
H. Baha Karabudak

Rekabet hukuku iktisadi faaliyetleri düzenler; ancak rekabet hukukunun işleyişi, geleneksel olarak “hukuki düzenleme” ya da “regülasyon” olarak adlandırılan uygulamadan önemli farklılıklar içerir. Regülasyon, endüstriye özgü bir nitelik taşır; fiyatların doğrudan ve düzenli olarak belirlenmesi, ürün standartları ya da piyasaya giriş-çıkış koşulları ile ilgilidir. Rekabet hukuku ise tersine çok genel, ekonominin tümünü kapsayan bir uygulama alanına sahiptir. Rekabet hukuku, firmalar arasında rekabetçi etkileşimi mümkün kılarak, toplum için “iyi” ve “etkin” çözümler üretilmesini amaçlayan belirli temel kurallar üzerinde odaklanır. Müdahaleler ve soruşturmalar ancak bu temel rekabet kurallarının ihlali durumunda söz konusu olabilecek istisnai hallerdir.

İktisadi savların, Avrupa rekabet hukukuna kıyasla, ABD antitröst hukuku üzerinde uzun bir süre daha etkili olduğu görülmektedir. Avrupalı rekabet hukukçularının iktisadi savlara aşinalığı, Amerikalı meslektaşlarına kıyasla daha sınırlı kalmıştır. Avrupa’da özellikle rekabetin kısıtlanmasına karşı açılan davalarda iktisadi değerlendirmelerin meşru savunma olarak kabul edilmesine karşı bir direnç mevcuttur. Oysa Avrupa Adalet Divanı, yeterli bir iktisadi analizin bulunmaması durumunun rekabet hukuku savlarını temelden sarsacağını 1969 gibi erken bir tarihte belirtmişti. Adalet Divanı ayrıca, rekabet hukuku çerçevesindeki tüm anlaşmaların fiili, hukuki ve iktisadi bağlamları ile değerlendirilmelerini zorunlu tutarak iktisadi analizin önünü açmıştır.

Günümüzde Avrupa Adalet Divanı, daha da gelişmiş iktisadi analiz gereksinimini sürekli ön plana çıkarmakta, Avrupa Komisyonu da bunun karşılığında rekabet hukuku ve politikasına ilişkin iktisadi analiz kapasitesi ve yönetsel imkanlarını geliştirip, iktisadi analizler konusuna giderek daha fazla odaklanmaktadır. Örneğin, Avrupa Komisyonu’nun birleşme ve devralmaların kontrolü hakkındaki yeni politika dokümanları, Adalet Divanı’nın iktisat teorisi standartlarının daha yeterli bir biçimde uygulanması konusundaki eleştirilerini yansıtmaktadır. Bu doğrultuda, Komisyon tarafından (a) zımni oydaşma (collusion), (b) tek taraflı etkiler, (c) farklılaştırılmış ürünlere ilişkin birleşme ve devralmalar, (d) dikey ve konglomera birleşme ve devralmaların etkileri konularında iktisat teorisi ve ölçümleme imkanlarına ilişkin bir dizi uzman raporu sipariş edilmiştir. Aynı zamanda, rekabet hukuku uygulaması hakkındaki yeni AB (“modernizasyon”) Tüzüğü, AB Antlaşmasının teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalara ilişkin 81. maddesinin uygulanmasında çağdaş iktisadi analiz yöntemlerinin kullanılmasına karşı eskiden mevcut bulunan usul engelini kaldırmıştır.

Önerilen dersin temel hedefi ve amacı, rekabet hukuku ve politikası konularının Avrupa Birliği’ndeki sürece oldukça yakın bir gelişme gösterdiği Türkiye’de, bu kuramsal yaklaşımların ve temel iktisadi analiz tekniklerinin lisansüstü öğrencilerine tanıtılmasıdır. Ders dili İngilizcedir.

ECONOMIC REGULATION AND LAW (3 Kredi)
Av. Şahin Ardıyok

1980 sonrası dönemde tüm kurumları ile benimsenmeye başlanan piyasa ekonomisinin etkisiyle piyasaların serbestleştirilmesi ve özelleştirmeler yoluyla iktisadi anlamda işletmeci devletten düzenleyici devlete geçiş yaşanmıştır. Anayasa’nın 167. maddesinde devlete verilen tekelleşme ve kartelleşmeyi önleme görevi klasik endüstrilerde rekabet hukuku kuralları ile yerine getirilirken, ilgili endüstrinin niteliğinden kaynaklanan sorunların sürekli devlet müdahalesini gerektirdiği endüstrilerde regülasyon hukuku devreye girmiştir. Bu dersin amacı, regülasyonların hukuki analizini, bunların iktisadi gerekçelerine dayalı olarak gerçekleştirmektir. Derste, regülasyonun söz konusu olduğu endüstriler ve buralarda uygulanan kural ve kurumsal yapıların ortak nitelikleri tespit edilecek ve öğrenciye iktisadi regülasyonu amaçlayan hukuk kurallarının anlaşılması için gerekli olan temel formasyon kazandırılacaktır. Geleneksel yaklaşımla ele alınacak olan regülasyonun kalıcı piyasa aksaklıklarını giderme rolünün yanı sıra, regülasyonun politik süreçlerle olan etkileşimi ve bunun kurumsal yapıyla ilgili hukuk kurallarına ve uygulamaya yansıması da derste anlatılacak konular arasında yer almaktadır.

Küreselleşme neticesinde farklı ülkelerin regülasyon rejimleri arasında önemli bir yakınlaşma yaşanmaktadır. Bu nedenle ABD, AB, OECD kuralları ile gerektiğinde konuyla ilgili diğer yabancı hukuklar da incelenecektir. Türkiye’nin iktisadi açıdan kendine özgü nitelikleri ve hukuksal yapısı, regülasyon teorisinin uygulamasını ülkemiz bakımından farklılaştırabilmektedir. Bu nedenle, dersin işlenişi sırasında regülasyonla ilgili genel kabul görmüş iktisadi teoriler ve mehaz hukuk kuralları ışığında Türkiye’deki mevzuat ve örnek nitelikteki yargı kararları da karşılaştırmalı olarak irdelenecektir.

Ders dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, hukuk ve ekonomi öğretisi ile temel fiyat teorisi bilgileri verilecek, daha sonraki bölümlerde karşılaşacak temel iktisadi kavramlar anlatılacaktır. İkinci bölümde, regülasyon hukukunda geleneksel yaklaşımlar, yani piyasa aksaklığı ve regülasyon ilişkisi ele alınacaktır. Üçüncü bölümde, regülasyon ve politik süreçler arasındaki ilişkinin regülasyon rejimini nasıl şekillendirdiği pozitif regülasyon teorisinin bulguları eşliğinde incelenecektir. Dördüncü bölüm ise regülasyonun ilgili piyasalardaki uygulama yöntemlerinin analizine ayrılmıştır.

EKONOMİK KAMU HUKUKU (3 Kredi)
Prof. Dr. Turgut Tan

Bu derste, öncelikle Devletin ekonomik alana müdahalesinin hukuku olarak tanımlanabilecek olan “ekonomik kamu hukuku”nun özellikleri ile iç ve dış kaynakları belirlenmeye çalışılacaktır. Dış kaynaklar küreselleşme olgusu nedeniyle özel bir önem taşımaktadır. İkinci bölümde ekonomik kamu hukukunun mülkiyet hakkı, özel girişim özgürlüğü, hukuki güvenlik ilkesi gibi temel ilkeleri saptanmaya ve açıklanmaya çalışılacaktır. Üçüncü bölüm, Devletin ekonomik alandaki örgütlenmesine ayrılmıştır. Bu bölümde ekonomik alana ilişkin olarak yasama-yürütme ilişkileri ve yürütmenin güçlenmesi olgusu üzerinde durulduktan sonra, ekonomik kamu yönetimi genel başlığı altında ekonomik alanda idari yapılanma incelenecektir. Ekonominin kamusal hukuki çerçevesinin incelendiği dördüncü bölümde, piyasada mal ve hizmet üreticisi ve aynı zamanda emredici devlet anlayışından, piyasa ekonomisinin kabulü ile teşvik edici ve düzenleyici devlete geçiş süreci ele alınacaktır. Bu süreç planlama anlayışındaki değişim, ekonomik kolluk faaliyeti, teşvik ve destekleme faaliyeti, kamu alımları ve kamu girişimciliği başlıkları altında incelenecektir. Son bölüm ise, özelleştirme ve regülasyon konusuna ayrılmış olup bu bağlamda kamu iktisadi teşebbüslerinin özelleştirilmesi, kamu hizmetlerinin görülmesinde kamu-özel girişim ortaklığını konu alan hukuki mekanizmalar ve rekabete açılan sektörlerin regülasyonu konuları ele alınacaktır.

REKABET HUKUKU (3 Kredi)
Prof. Dr. Osman B. Gürzumar, Av. Gönenç Gürkaynak, LL.M.

Bu derste rekabet hukuku yasaklayıcı normlarını ihlal eden başlıca teşebbüs davranışalrı incelenecektir. İncelemede, konunun özelliği nedeniyle, idari ve yargısal kararlara ağırlık verilecektir. Rekabet Kurulu, Danıştay, Avrupa Birliği Komisyonu ve Avrupa Adalet Divanı kararları ile, gerekli olduğu ölçüde, Amerika Birleşik Devletleri’nde verilmiş olan bazı yüksek mahkeme kararları, dersin ana kaynaklarını oluşturmaktadır. Bu çerçevede, anılan mercilerin emsal niteliğindeki kararları ışığında “Economics of Competition” dersinde anlatılan konular da esas alınmak suretiyle, teşebbüsler arası anlaşmaların, teşebbüs birliği kararlarının, uyumlu eylemlerin, teşebbüsler arası birleşme ve devralmaların hangi koşullar altında rekabet hukukuna aykırı addedilebileceği ve hangi tür teşebbüs davranışlarının ne tür gerekçelerle hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebileceği sorularına yanıt aranacaktır. Rekabet soruşturmalarında uygulanacak idari usul, dersin kapsamı dışındadır. Dersin konusu, anılan sorular etrafında incelenecek olan ve kamu hukuku ile özel hukuk sahalarına giren yönleriyle, maddi rekabet hukukudur. Bu çerçevede derste, teşebbüs davranışlarının rekabet hukuku ihlali gerekçesiyle idari yaptırıma ve özel hukuk yaptırımına muhatap olabilmesi için aranan koşullar tartışılacak ve daha sonra da böyle bir ihlalin kamu hukukundaki sonuçları ile özel hukuk yaptırımları incelenecektir. Rekabet ihlallerinin özel hukuktaki sonuçları irdelenirken Yargıtay ve yabancı yüksek mahkeme kararları da dikkate alınacaktır. Gerek idari gerekse özel hukuk yaptırımlarının amaca elverişliliğinin rekabet ekonomisi ve politikası bakımından tartışılmasına özel bir ağırlık verilecek; bu bağlamda “Economic Analysis of Law” dersinde verilen bilgilerle de ilişki kurulacaktır. Derste ayrıca, rekabet hukuku ve ekonomik regülasyon ilişkisine de değinilecek ve bu konuda da “Economics of Competition” ve “İktisadi Regülasyon ve Hukuk” derslerinde anlatılan konulara atıfta bulunulacaktır. Dersin esası, konuların karar incelemesi bazında işlenmesi ve tartışılmasıdır. Bu nedenle, öğrenciler, kendilerine bir önceki ders haftasında bildirilmiş olan Türkçe veya İngilizce karar(lar)ı incelemiş ve bu karar(lar) hakkında bir görüş oluşturmuş olarak sınıfa geleceklerdir. Derste kullanılacak kaynaklar Türkçe ve İngilizcedir.

ENERJİ POLİTİKASI VE HUKUKU (3 Kredi)
Av. Şahin Ardıyok

Bu derste, enerji sektöründeki temel alanlar olan Elektrik, Doğalgaz, Petrol ve LPG hizmet ve faaliyetlerinin hukuksal rejimi ile bu faaliyetlerin düzenlenmesi ve denetlenmesiyle görevli Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu’nun (EPDK) yetkileri incelenecektir. Bu bağlamda, her bir alandaki lisans, tarife ve denetim mekanizmaları irdelenecek ve ayrıca yeni düzenlemelerle ortaya çıkmış olan mevcut hukuksal durum ile önceki düzenlemeler arasındaki farklar ve geçiş dönemine ilişkin hukuksal sorunlar değerlendirilecektir. Ayrıca EPDK kararlarının yargısal denetimi ile enerji sektöründeki rekabet sorunlarına ilişkin güncel olaylar da hukuksal açıdan incelenecektir.

TELEKOMÜNİKASYON HUKUKU (3 Kredi)

Bu ders iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde ele alınacak konular şunlardır: (i) Temel telekomünikasyon terimleri ve kavramları, telekomünikasyon hukukunun tarihçesi ve telekomünikasyon düzenlemelerinin ekonomik esasları, (ii) özellikle erişim ve arabağlantı, evrensel hizmet yükümlülüğü ve gizliliğe ilişkin Avrupa Birliği iletişim hukuku düzenlemeleri ile Türkiye'deki düzenlenmelerin karşılaştırmalı olarak incelenmesi, (iii) telekomünikasyon hukuku düzenlemelerinin diğer kanunlarla, özellikle rekabet hukuku düzenlemeleri ile ilişkisi, (iv) Türk ve AB telekomünikasyon düzenlemelerinde ortaya çıkan eğilimler.

Dersin ikinci bölümünde ise erişim ve arabağlantı sözleşmelerinin tabi olduğu hukuksal rejim incelenecektir.

BANKA REGÜLASYON HUKUKU (3 Kredi)
Prof. Dr. Erden Kuntalp

Bankaların faaliyetlerini, özellikle de ufak tasarrufları toplayarak kaynak yaratma ve bu kaynağı kredi olarak ülke kalkınmasına yönlendirme işlevini sağlıklı bir şekilde yerine getirebilmeleri, iktisadi refahın sağlanması bakımından son derece önemlidir. Bankacılık sektörünün sağlıklı işleyişi, ise sektörel faaliyetin siyasal iktidardan bağımsız bir idari otorite tarafından düzenlenmesi ve denetlenmesini gerekli kılar. Türkiye’de bu görev Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’na (BDDK) verilmiştir. BDDK, ülkemiz bankacılık sektörünün kamusal denetimi alanında yakın geçmişte gerçekleştirilen yapılandırmada geniş yetkilerle donatılmış olan ve görevini Bankacılık Kanunu çerçevesinde yerine getiren bir bağımsız idari otoritedir. Bu derste, BDDK’nın hangi gerekçeyle ne tür yetkilere sahip olduğu, bu yetkilerin nasıl kullanılması gerektiği ve bu yetkilerin kullanılmasının hukuki sonuçlarının neler olduğu incelenecektir.

SERMAYE PİYASASI VE PİYASANIN KÖTÜYE KULLANILMASI (3 Kredi)
Doç. Dr. Çağlar Manavgat

Finansal piyasalarda son dönemde belirgin bir düzenleme anlayışı değişikliği yaşanmaktadır. Piyasa odaklı düzenleme anlayışı olarak adlandırılabilecek yeni anlayış, piyasanın düzenini, fiyat ve işlem kurallarının güvence altına almasını korumayı hedeflemektedir. Bu yönüyle objektif sorumluluk esaslarına uygun bir düzenleme eğilimi hız kazanmıştır. Finansal piyasanın başlıca türlerinden birini oluşturan sermaye piyasasında piyasa odaklı düzenleme anlayışının en iyi örneği, AB’nin 2004 tarihli 2004/6 “Market Abuse” Direktifi’dir. Bu direktif, piyasa mekanizmalarını koruma amacı çerçevesinde, İçerden Öğrenenlerin Ticareti (Insider Trading) ve Manipülasyon fiillerini tek çatı altında toplamıştır. Sermaye Piyasasında Regülasyon Hukuku bakımından dikkate alınması gereken en güncel gelişme AB Hukuku’na da yansıyan bu düzenleme anlayışıdır. Türk sermaye piyasası hukukunda da 2008’de AB hukukuna tam uyum amaçlı yasal düzenleme değişikliği beklendiğinden, piyasa odaklı düzenleme anlayışının önemi artmaktadır.

Bu bağlamda, “Sermaye Piyasası ve Piyasanın Kötüye Kullanılması” başlığı altında, önce sermaye piyasasında piyasa ve fiyat oluşum mekanizmaları, ardından da bu mekanizmayı bozan, içerden öğrenenlerin ticareti ve manipülasyon fiilleri incelenecektir. Daha sonra piyasa odaklı düzenleme anlayışına geçiş süreci ve AB’nin 2004/6 Direktifi’nin esaslarının ve getirdiği yeni düzenleme anlayışının analizi yapılacaktır. Piyasa odaklı düzenleme anlayışında olması gerekeni ararken, piyasada fiyat oluşum mekanizmasını tam olarak ortaya koymak gerekmektedir. Bu noktada sermaye piyasasında fiyat oluşum mekanizmasını hem finansal hem hukuki bakış açısıyla açıklayan etkin piyasa ve davranışsal finans teorileri incelenecek ve piyasanın kötüye kullanılması kavramının çerçevesi çizilecektir. Nihayet piyasanın kötüye kullanılması halinde uygulanacak yaptırım sorunu da yine piyasa odaklı olarak incelenecek ve bu bağlamda konunun cezai veya hukuki sorumluluğa konu olmasının yerindeliği tartışılacaktır.  

BANKACILIK ve CEZA HUKUKU (3 Kredi)
Prof. Dr. Nevzat Toroslu, Doç. Dr. Tuğrul Katoğlu

Bu ders kapsamında bankacılık faaliyeti bakımından öngörülen cezai düzenlemelerin boyutları ve ilgili suç türleri ele alınacaktır. Bu çerçevede, özellikle 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve 5464 sayılı Banka ve Kredi Kartları Kanunu’ndaki düzenlemelerin yanı sıra 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’ndaki bankacılık faaliyetinin düzenli biçimde yürütülmesini, banka ve müşterilerin menfaatlerini güvence altına alan suç tanımları incelenecektir. Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu ile banka yönetici ve çalışanlarının ceza sorumluluğu konuları üzerinde durulacaktır. Bankacılık Kanunu bakımından özellikle zimmet fiilleri ile bu kanunda düzenlenen muhakeme hükümleri ele alınacaktır. Bankacılık Kanunu’nun 160. maddesindeki zimmet, nitelikli zimmet suçları ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’na devredilen ya da faaliyet izni kaldırılan bankalarla ilgili düzenlemelerin yanı sıra, aynı kanunun başkaca hükümlerinde yer verilen sırların açıklanması, bankanın itibarının zedelenmesi, işlemlerin kayıt dışı bırakılması ve gerçeğe aykırı muhasebeleştirme gibi suçlar ağırlıklı olarak incelenecek fiillerdendir. Sırların açıklanması suçu, suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin bildirim yükümlülüğü ya da Bankacılık Kanunu’nda yer alan yetkili merciler ile denetim görevlilerince istenen bilgilerin verilmemesi fiilleri ile birlikte ele alınarak, banka ve müşteri sırlarına ilişkin korumanın kapsam ve sınırları belirlenmeye çalışılacaktır.

Banka ve Kredi Kartları Kanunu açısından, gerçeğe aykırı beyanla ya da sahte belge kullanılarak yapılan kredi kartı başvurusu, kredi ve banka kartlarına ilişkin belgelerde sahtecilik fiilleri de bu dersin konuları arasındadır. Bankalara yönelik ya da banka çalışanlarınca işlenen dolandırıcılık fiilleri, internet ve bilişim sistemleri vasıta kılınarak gerçekleştirilen dolandırıcılık fiilleri, banka ve kredi kartı hırsızlığı ya da sahteciliği gibi suçlar bu ders kapsamındadır .

ULUSLARARASI EKONOMİ HUKUKU (3 Kredi)
Prof. Dr. Sertaç Başeren

Uluslararası Ekonomi Hukuku, uluslararası hukukun bir parçası olarak ele alınacak, bu bağlamda uluslararası ekonomik ilişkilere doğrudan etkisi olan Uluslararası Hukuk kuralları üzerinde durulacaktır. Yeni uluslararası ekonomik düzen, ulusallaştırmanın etkisi, çevrenin korunması, devletin dokunulmazlığı, uluslararası yaptırımlar gibi konulara özel önem verilecektir. Bu çerçevede, Uluslararası Ekonomi Hukukunun tanımı, kapsamı, kaynakları, Uluslararası Ekonomi Hukuku'nda kişiler, devlet ve egemenlik kavramı ele alınacaktır. Bunların yanı sıra devletlerarası ikili ekonomik ilişkiler, uluslararası ekonomik ilişkilerde uluslararası örgütlerin rolü, Birleşmiş Milletler, GATT ve Uluslararası Para Fonu üzerinde durulacaktır. Ayrıca, Uluslararası Ekonomi Hukuku'nda fert, devletin hakları, yabancıların mülkiyet hakları, uluslararası yatırımlar ve uluslararası yatırımlar ile ilgili uyuşmazlıkların çözümü ve ekonomik gücün uluslararası ilişkilerde yaptırım olarak kullanılması konuları da incelenecektir.

HAKSIZ REKABET HUKUKU
Yrd. Doç. Dr. Hamdi Pınar

Haksız rekabetin hukukunun AB, İsviçre, Alman ve Türk hukukunda düzenlenişi; diğer hukuk dalları, özellikle rekabet ve fikrî mülkiyet hukuku ile ilişkisi; dürüstlük kuralı; iltibas, know-how ve ticaret sırların korunması, iş koşullarına uymama ve reklam yolu ile haksız rekabet hâlleri; sponsorluk; haksız rekabet ve tüketici hukukunda müeyyideler.